خبرنگاران زن : با محدویتهای اطلاعرسانی مواجه هستیم

همزمان با دو سالگی حاکمیت مجدد امارت اسلامی بر افغانستان، شماری از خبرنگاران زن نسبت به اوضاع امنیتی و فراهمشدن فرصتهای کاری برای زنان خبرنگار خوشبین هستند؛ اما از اوضاع آینده و محدودیتهای وضعشده به شدت ابراز نگرانی میکنند.
خبرنگاران زن بزرگترین قشر آسیببپذیر تحولات دو سال اخیر بودند. امارت اسلامی پس از آنکه که کابل را تصرف کردند، وضع محدودیتهای بر زنان و دختران از نخستین اقداماتشان بود، تا حتا که مجریان زن در شبکههای تلویزیونی باید از ماسک استفاده کنند.
افزون براین در دو سال گذشته ۹۵ درصد خبرنگاران زن کار شان را از دست دادهاند و وضع محدودیتها بر کار خبرنگاران و کمرنگشدن حضور خبرنگاران زن در رسانهها، سبب شده که بر اساس گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز، افغانستان در ردهبندی جهانی آزادی مطبوعات، با ۳۴ پله سقوط، در جایگاه ۱۵۶ فهرست این سازمان قرار بگیرد.
در این تحولات خبرنگاران زن با از دست دادن وظایفشان، درامدهای اقتصادیشان نیز محدود شد و براساس آمارهای نشرشده، از میان پنجونیم هزار زن که در رسانه ها کار می کردند، فعلا حدود ۷۰۰ زن کار می کنند که در ۱۴ ولایت اصلا خبرنگار زن وجود ندارد.
فتانه بیات ، یکی از خبرنگاران زن به ر ویدادها نیوز گفت: «حکومت امارت اسلامی محدویتهای زیادی را بالای ما خبرنگاران وضع کرده است. اطلاعرسانی برای ما خیلی مشکل شده است. خبرنگاران زن نمیتوانند مانند سابق گزارشهای معیاری تهیه کنند و انگیزه برای سوژهیابی داشته باشند.»
بانو بیات خاطر نشان ساخت که خبرنگاران زن در شرایط کنونی با مشکلات زیاد دستوپنجه نرم میکنند و اگر این محدویتها از سد راه برداشته نشوند، ممکن بسیاری از خبرنگاران زن وظایف شان را ترک کنند.
وی افزود، مشکل اقتصادی نیز یکی از مشکلات عمدهی خبرنگاران است که اکثریت خبرنگاران از این ناحیه آسیبپذیر شدهاند.
او از امارت اسلامی خواست که خبرنگاران را حمایت کنند و همچنان از بازداشتهای خودسرانهی خبرنگاران جلوگیری نمایند و در عین حال، ارگانهای مربوطه برای حل این مشکل از مجرای قانون وارد عمل شود.
فتانه رویهی نیروهای امارت اسلامی نسبت به خودش را اینگونه روایت میکند:«دوبار حوزهی سوم وسایل امینتی من را شکستاندن و از بین برد، اما زمانیکه با نهادهای خبرنگاران کمیتهی مصونیت خبرنگاران به تماس شدم، گفتند که تا خبرنگار زخمی نشود و نمیرد ما هیج کار در قبال این مشکل شما نمیتوانیم.»
از سوی هم مشهوده، که خبرنگار خبرگزاری توانا و یکی از خبرنگاران فعال زن در کابل است، وضعیت جاری همکارانش را اینچنین مطرح میکند: «متاسفانه با روی کار آمدن امارت اسلامی بسیاری از خبرنگاران زن وظایف شان را از دست داده و خانهنشین شدند، اما خوشبختانه تعدادی زیادی از زنان خبرنگاران زیر سایه حکومت امارت اسلای آهسته آهسته راه پیدا کردند و در نهادهای رسانهای شامل کار شده و همچنان به روند اطلاعرسانی ادامه میدهند.»
مشهوده، اما در ادامهی صحبتهایش خاطرنشان ساخت که به دلیل محدویتهای زیاد بازهم تعداد شان نسبت به حکومت پیشین کم است و به همین دلیل است که ازادی بیان همانند گذشته وجود ندارد.
در همین حال سلیمه رحمانی، خبرنگار سلاموطندار در این زمینه به رویدادها نیوز افزود، با اینکه در دومین سالروز تسلط دوبارهی امارت اسلامی قرار داریم، محدودیتها علیه خبرنگاران زن همچنان پابرجا است.
وی گفت :«ما خبرنگاران زن هنوز هم از عدم دسترسی به اطلاعات مشکل داریم، هنوز هم خبرهای دست اول به دسترس ما خبرنگاران زن قرار نمیگیرند. هنوز هم از وجود خبرنگاران زن در بسیاری از نشستها جلوگیری صورت میگیرد.»
او در لابهلای صحبتهایش افزود، چندی قبل زمانیکه میخواست فراغت دانشگاه را تحت پوشش قرار بدهد از حضور او جلوگیری کردند، تا زمانیکه امنیتیهای مربوطه را راضی شدند و اجازهی ورود به مراسم دادند.
سلیمه همچنان بیان کرد: «من که نمیتوانستم دست خالی به دفتر بروم، چون این کار باعث کم لیاقت بودنم را به دفتر نشان میداد و شاید دیگر هیج وقت دفتر مرا در نشستها اجازه رفتن نمیدادند، من مجبور شدم یک ساعت آنها را قناعت بدهم، تا اینکه مرا اجازه پوشش خبر ردادند.»
این خبرنگار زن در ادامه صحبتهایش علاوه کرد که هر گاه بهخاطر موضوعی بخواهیم از کسانی مصاحبه بگیریم، وقتی تماس برقرار میشود، مصاحبهشونده متوجه میشود که پشت خط یک خانم است، حاضر به مصاحبه نمیشود و یا هم تماس را قطع میکنند و با توجه به این مساله، خبرنگاران زن واقعا در روند اطلاعرسانی با چنین محدودیتهای نیز مواجه است.
با این حال، یاسمین خبرنگار تلویزیون شمشاد نیز نگرانیهای فوق را تایید میکند و میگوید که طی دو سال گذشته خبرنگاران زن با محدودیتهای جدی اطلاعرسانی مواجه بودهاند.
او چالشهای سد راه خبرنگاران زن را چنین روایت میکند :« با آنکه در این دوسال تحول کار خبرنگاری برای خبرنگاران زن خالی از مشکلات نبود، یعنی خبرنگاران زن از دسترسی به اطلاعات دچارمشکل بودند و مقامات برای خبرنگاران زن زمینه مساعد نمیساختند، محدویتها زیادی به خبرنگاران وضع شد و پوشیدن ماسک به مجری برنامه که خیلی یک مشکل جدی است.»
به گفتهی یاسمین، هرچند مشکلات زیادی در برابر روند کاری خبرنگاران زن وجود دارد، در عین حال، خوبیهایی نیز در امارت اسلامی وجود دارد و تاهنوز مانع کار اطلاعرسانی خبرنگاران زن نشدهاند.
یاسمین به وضوح از مقامهای امارت اسلامی خواست محدودیتها سد راه خبرنگاران زن را کاهش دهند.
از سوی هم، زرین(مستعار) یکی دیگر از خبرنگارن زن با اشاره به چالشهای خبرنگاران میگوید :«وضعیت خبرنگاران زن به همه هویدا است، آسیبپذیرترین قشر بعد در جریان تحولات دو سال بودند که بسیاری از زنان خبرنگار از فعالیت بازماندند، چون اکثریت رسانه بودجه ندارند و نمیتوانند خبرنگار زن استخدام کنند.»
او افزود: در شرایط کنونی کار خبرنگاری مشکلات خود را در پی دارد، خبرنگاران زن دست باز برای تهیه گزارش ندارند، همه به نحوی استرس دارند، اگر بالای مقامات یا حکومت گزارش انتقادی تهیه کنند، میترسند که با دردسر مواجه نشوند و به همین خاطر، گزارشها مبنی بر واقعیتهای امروز جامعه به درستی تهیه نمیشود.
در همین حال، رخسار خبرنگار دیگریست به به روند اطلاعرسانی برای مردم افغانستان تعهد دارد و تاکنون به آن ادامه داد است. او به رویدادها نیوز میگوید: «من از شروع تحول تاکنون به کار اطلاعرسانی خود ادامه میدهم، با مشکلاتیکه مواجه هستم و پشتکاریکه دارم، شبانهروزی توانستهام که از مشکلات عبور کنم و موفقیتهایی در این زمینه داشته باشم.»
او خطاب به سایر خبرنگاران زن بیان میکند که کار اطلاعرسانی در افغانستان کار آسانی نیست و باید با مشکلات کنونی خودشان را وفق دهند.
با این حال، مسوولان شماری از نهادهای حامی خبرنگاران میگویند که نهادهای مربوطه تلاشهایی را در راستای حمایت از خبرنگاران و بهویژه خبرنگاران زن انجام داده و صحبتهایی را با مسوولان وزارت اطلاعات و فرهنگ داشتهاند.
بشیر هاتف، معاون فدراسیون نهاد رسانهها در مصاحبه با رویدادها نیز، از عدم دسترسی خبرنگاران به اطلاعات ابراز نگرانی کرد و افزود که با وجود تلاش نهادهای حامی رسانهها، اما امارت اسلامی، سخنگویان حکومت را مکلف به پاسخدهی به خبرنگاران نمیدانند.
به گفتهی هاتف، یکی از دلایل دیگریکه مشکلات زیادی را در سد راه خبرنگاران خلق کرده، عدم فعالیت کمیسیون دسترسی به اطلاعات است که تاکنون شروع به فعالیت نکرده است.
او خاطرنشان ساخت که گفتوگوهای نهادهای حامی رسانهها در این زمینه با مقامهای امارت اسلامی ادامه دارد و تلاش میشود تا سخنگوی حکومت وادار به
پاسخگویی در قبال خبرنگاران شوند



