بر اساس گزارش تازه نشریه «فیرست پست» و آمار منتشرشده از سوی وزارت صنعت و تجارت افغانستان، در سال ۲۰۲۵ تحول مهمی در الگوی تجارت خارجی این کشور به وقوع پیوسته است؛ تحولی که در آن هند با پیشی گرفتن از پاکستان، به بزرگ‌ترین مقصد صادرات افغانستان تبدیل شده است.
طبق این آمار، ارزش صادرات افغانستان به هند در سال جاری میلادی به حدود ۷۵۵ میلیون دالر رسیده، در حالی‌که صادرات این کشور به پاکستان با کاهش قابل توجه، به حدود ۵۰۵ میلیون دالر سقوط کرده است. این تغییر در جایگاه دو کشور، از یک دگرگونی مهم در مسیرهای تجاری منطقه‌ای حکایت دارد.
در گزارش آمده است که افزایش تنش‌های سیاسی و تجاری میان کابل و اسلام‌آباد، همراه با بسته شدن یا محدود شدن گذرگاه‌های مرزی کلیدی مانند تورخم و چمن، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش مبادلات اقتصادی میان دو کشور داشته است. این وضعیت عملاً جریان تجارت سنتی افغانستان با پاکستان را مختل کرده و به افزایش هزینه‌های تجاری و بالا رفتن قیمت‌ها در بازارهای داخلی انجامیده است.
در مقابل، افغانستان در سال‌های اخیر به‌طور فزاینده‌ای به مسیرهای بدیل ترانزیتی روی آورده است؛ از جمله استفاده گسترده‌تر از بندر چابهار در ایران که امکان دسترسی به بازارهای هند و فراتر از آن را فراهم ساخته است. هم‌زمان، گسترش همکاری‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری‌های هند در بخش‌های تجاری و معدنی افغانستان نیز به تقویت روابط اقتصادی دو کشور کمک کرده است.
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که این تغییر می‌تواند ساختار تجارت خارجی افغانستان را در بلندمدت دگرگون ساخته و فرصت‌های تازه‌ای را برای صادرکنندگان افغان در بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی ایجاد کند.
در مجموع، به نظر می‌رسد بسته شدن مسیرهای سنتی تجارت با پاکستان، به شکل مستقیم موجب بازتعریف مسیرهای تجاری افغانستان شده و در این میان، هند به‌عنوان یکی از ذی‌نفعان اصلی این تغییرات ظاهر شده است
